Cartref clyd yn y goedwig law
Yn ogystal â bod yn gartref i’r orangwtanod anhygoel, mae coedwig law Sumatra hefyd yn gartref i lawer o Bobl Frodorol, gan gynnwys y Batak Pakpak sy’n byw mewn pentrefi ar ymyl y goedwig. Yn eu gerddi bychain, maen nhw’n tyfu bwyd iach a organig i fwydo eu teuluoedd, ac pan fydd cynhaeaf mawr, mi wnaiff ei fynd i’r farchnad i’w werthu.
Pan fydd y Bobl Brodorol Batak Pakpak o Sumatra yn siarad am y goedwig, maen nhw’n ei alw’n ‘mpung’ yn eu hiaith, sy’n golygu ‘nain’ neu ‘taid’. Maen nhw’n teimlo bod y goedwig yn ddoeth a phrofiadol, ac i’w barchu a’i anrhydeddu, gan ei bod yn eu gofalu amdanyn nhw i gyd. Ac mae hyn yn wir iawn – mae’r goedwig yn darparu bwyd, meddyginiaeth, a deunyddiau adeiladu, gan ofalu am y bobl sy’n byw gerllaw fel y byddai nain neu taid yn wir!
Pŵer olew palmwydd
Tyfir Olew Palmwydd mewn gwledydd trofannol fel Indonesia – gan gynnwys ar yr ynysoedd o Sumatra a Borneo sy’n enwog am eu coedwigoedd glaw godidog. Mae olew palmwydd yn gynhwysyn defnyddiol iawn – mae’n helpu i wella hyd silff bwydydd sydd wedi’u pecynnu ac mae’n hawdd ei ledaenu hyd yn oed mewn tymheredd oer. Mae olew palmwydd mor ddefnyddiol fel ei bod mewn 50% o’n bwydydd sydd wedi’u pecynnu a 70% o’n cynhyrchion glanhau sy’n cael eu gwerthu mewn siopau yma yng Nghymru.
Gyda chymaint o olew palmwydd yn ein cynhyrchion bob dydd, mae’n bwysig ein bod yn cydbwyso faint o dir sy’n cael ei ddefnyddio i dyfu olew palmwydd a gwarchod ecosystemau coedwig law prin. Mae busnesau sy’n defnyddio olew palmwydd cynaliadwy yn sicrhau cefnogi bywyd gwyllt a lleihau datgoedwigo, felly edrychwch am logo’r Roundtable for Sustainable Palm Oil, neu ddefnyddiwch ap Palm Oil Scan pan fyddwch yn siopa i helpu’r coedwigoedd glaw.
Bwyd i'r enaid
Mae coginio yn dod â chymunedau a theuluoedd ynghyd, boed yn bryd te arferol, neu i ddathlu pen-blwydd, gwyliau neu ddigwyddiadau bywyd amrywiol. Er enghraifft, pan mae Pobl Batak Pakpak eisiau dathlu a mynegi diolchgarwch am bopeth yn eu bywydau, maen nhw’n caru coginio eu hoff bryd: dysgl sanctaidd o’r enw ‘Pelleng’. Yn aml yn cael ei gweini gyda bendith i roi diogelwch a dewrder i rywun, bydd pelleng yn wledd i’r synhwyrau. Wedi’i wneud o reis wedi’i falu tan ei fod yn llyfn; sbeisys traddodiadol fel curcumin, galangal a winwnsyn; a’i addurno gyda sbeisys coch pigog, mae’r cyfan wedi’i gymysgu gyda’i gilydd gan wneud i Pelleng fod yn fwyd sy’n cynrychioli egni bywyd ac yn codi’r calon.
Pa fwydydd ydych chi’n eu coginio adre sy’n rhoi gwên ar eich wyneb?
Eitemau eraill efallai yr hoffech chi
Cyngor Caerffili i ddod yn Hyrwyddwyr Dim Datgoedwigo
Diwrnod Rhyngwladol yr Orangwtan!
